POWERNET NEWS – Báo cáo TCV: Thách thức đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các thách thức đối với DNVVN Việt Nam đến với doanh nghiệp phản ánh rõ ở hai góc độ: Bên trong nội tại doanh nghiệp và bên ngoài doanh nghiệp:
1. Bên ngoài doanh nghiệp:

i. Yếu tố lịch sử:

Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, kinh tế đất nước bao cấp đến năm 1986 đất nước thực hiện đổi mới từ kinh tế khoán tập trung sang nền kinh tế thị trường và dân doanh đóng vai trò ngày càng quan trọng. Năm 1991 luật doanh nghiệp tư nhân và luật doanh nghiệp ra đời tạo tiền đề thúc đẩy kinh tế tư nhân.

Tuy chúng ta có 27 năm phát triển kinh tế tư nhân, nhưng đất nước vẫn ảnh hưởng nặng nề của kinh tế nhà nước và đặc biệt các doanh nghiệp nhà nước được hỗ trợ về vốn, thị trường đầu ra, ưu đãi thuê đất, thuếthu nhập doanh nghiệp, nguồn đầu vào, ưu đãi chính sách… cũng như các doanh nghiệp con phát triển mảng phụ trợ dẫn đến hầu hết mảng tư nhân bị co hẹp, phải cạnh tranh không cân sức với nhà nước, mảng công nghiệp phụ trợ không phát triển, hoạt động manh múng và đơn độc.

Có thể nói mảng các DNVVN đã non trẻ còn bị các doanh nghiệp vốn nhà nước lấn át hoàn toàn về lợi thế cạnh tranh trong hàng chục năm qua. Dẫn đến phần đông hoạt động manh mún với quy mô nhỏ và siêu nhỏ.

ii. Yếu tố môi trường doanh nghiệp:

DNVV phải chịu nhiều áp lực từ phía các cơ quan nhà nước về các thủ tục hành chính rườm rà, mất thời gian và chi phí cho doanh nghiệp… dẫn đến chủ doanh nghiệp dần dần mất hết niềm tin vào nhà nước, đối tác và xã hội. Tuy môi trường doanh nghiệp ngày càng cải thiện, thủ tục hành chánh được đơn giản hóa trong xu hướng hội nhập gần đây, nhưng các doanh nghiệp tư nhân nhỏ và siêu nhỏ còn rất mong manh chưa được bảo vệ với quyền sở hữu trí tuệ, ăn cắp bản quyền, nguồn vốn giới hạn, thiếu thông tin và tư vấn chiến lược.

Nhiều doanh nghiệp vượt qua được khó khăn vươn lên bằng sức lực và đôi tay của mình, lại bị các cơ quan thanh tra, thuế, hải quan quấy nhiễu gây áp lực ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Ví dụ các trên các diễn đàn doanh nghiệp gần đây cho biết, chi phí không chính thức của doanh nghiệp chiếm 10% trên doanh thu bán ra trung bình của một doanh nghiệp. Đây là điều báo động vì 10% là con số quá lớn cho hoạt động của toàn hệ thống công ty.

iii. Văn hóa cho xin

Nhiều doanh nghiệp không phải mất thời gian và công sức, đã phát triển mạnh mẽ, đem lại nhiều nguồn tài chính dồi dào, đầu tư không ngừng và liên tục. Ngoài một số ít các doanh nghiệp may mắn do có hướng đi đúng ngay từ đầu, còn lại phần lớn đều có các quan hệ quan chức làm việc trong các cơ quan nhà nước để được một số quyền lợi cạnh tranh. Dẫn đến các doanh nghiệp này trở thành các mẫu doanh nghiệm điển hình thành công cho các doanh nghiệp noi theo để thành một thông lệ văn hóa “cho xin”.

2. Bên trong doanh nghiệp:

Phần lớn các chủ doanh nghiệp có một vài chuyên môn nhất định trước khi mở doanh nghiệp. Dẫn đến thách thức lớn nhất gặp phải là thiếu quá nhiều kiến thức khác để dẫn dắt doanh nghiệp vượt qua khó khăn để thành công. Đặc biệt các hệ thống hiệp hội hoạt động mang tính quan hệ và được điều phối bởi các doanh nghiệp lớn sẽ không giúp nhiều cho phần lớn các doanh nghiệp còn gặp rất nhiều khó khăn về khả năng lãnh đạo quản lý. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp hay các quỹ hỗ trợ của nhà nước rất khó tiếp cận vì các thủ tục hành chính rườm rà cũng như cơ chế còn chưa thoáng và cứng ngắc.

Quy mô nhỏ với văn hóa gia đình và quản lý bằng tình cảm: Có tới 96% trong tổng số 600,000 doanh nghiệp trên cả nước có quy mô nhỏ và siêu nhỏ. 2% là doanh nghiệp vừa và 2% là doanh nghiệp lớn theo thống kê từ VCCI tháng 6 vừa qua. Cho thấy phần lớn các DNVVN hoạt động với quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Với quy mô này các doanh nghiệp quản lý dựa trên quan hệ và tình cảm, ít doanh nghiệp tập trung quản lý dựa trên các chỉ số tài chính, xây dựng hệ thống, xây dựng các thế hệ kế cận và quản lý cấp trung và cao cấp. Dấn đến tầm nhìn ngắn hạn, nguồn vốn eo hẹp, ít tập trung phát triển quan hệ khách hàng, xây dựng hình ảnh thương hiệu và giá trị vô hình mang tính cạnh tranh bền vững.

Các báo cáo gần đây cho thấy, kinh tế Việt Nam mở cửa khi các thỏa thuận song phương đa phương lần lượt được ký kết. Các doanh nghiệp nước ngoài cỡ trung và lớn tràn vào và làm ăn ngày một hiệu quả. Dẫn đến ngay trước mắt các nguồn nhân lực tài năng bị thu hút, ngay cả các nguồn nhân lực giá rẻ dư thừa cũng bị cạnh tranh vào các khu công nghiệp hay các dịch vụ như Uber/Grab làm cho nguồn lực của các DNVVN thu hẹp và khó khăn.

Hành lang pháp lý lỏng lẽo và tính cá nhân ngày càng cao của nhân viên dẫn đến các DNVVN rất mong manh khi nhân viên lấy các tài sản vô hình: phần mềm, quan hệ khách hàng, chất xám, bí quyết công nghệ. Đây cũng là một thách thức khiến doanh nghiệp khó lớn mạnh.

Hậu quả:

Các DNVVN ngày càng thu hẹp và hoạt động kém hiệu quả so với doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Thêm vào đó các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư nước ngoài trong nước và các chính sách hỗ trợ mở rộng của các nước khác ví dụ Singapore, Hà Quốc, chính phủ đầu tư 70% ngân sách đầu tư hạ tầng, nghiên cứu thị trường cho các công ty mở rộng kinh doanh ở nước ngoài hay số tiền lên đến 500,000 đô trong 2 năm khi làm việc phát triển xuất khẩu… khiến DNVVN trong nước gặp nhiều thách thức hơn nữa.
Nguồn vốn Ngân sách nhà nước ngày một thắt chặt và giới hạn, khiến văn hóa “cho xin” sẽ ngày trở thành một điểm yếu cho các doanh nghiệp xưa nay vẫn cho là điểm tựa cho các doanh nghiệp của mình và sẽ là thách thức sống còn của chúng ta hiện nay.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*